تأثیر خوابیدن با لنز تماسی بر سلامت قرنیه
لنزهای تماسی برای میلیونها نفر در سراسر جهان، وسیلهای راحت برای اصلاح دید به شمار میروند. با این حال، یکی از خطرناکترین اشتباهات رایج در استفاده از لنز، خوابیدن با لنز تماسی است؛ حتی اگر برای مدت کوتاه باشد.در حالی که برخی لنزها ممکن است با عنوان «لنزهای شبانه» یا «Extended Wear» عرضه شوند، خوابیدن با اکثر لنزهای معمولی میتواند سلامت قرنیه را به شدت تهدید کند.در این مقاله از مجله الکترونیکی دیالنز ، اثرات خوابیدن با لنز بر قرنیه، دلایل آسیب، نشانههای هشدار و راههای پیشگیری را به صورت علمی و کاربردی بررسی میکنیم.
چرا خوابیدن با لنز خطرناک است؟
قرنیه چشم بافتی شفاف است و برای تأمین اکسیژن مورد نیاز خود، به تماس مستقیم با هوای آزاد وابسته است. زمانی که چشم بسته میشود، اکسیژن از طریق لایه اشک و از مویرگهای پلک منتقل میشود و مقدار آن بهشدت کاهش مییابد.
اگر در این حالت، لنز تماسی روی قرنیه باقی بماند، میزان اکسیژن به چشم بسیار کمتر میرسد. این وضعیت که به آن هیپوکسی قرنیه (Corneal Hypoxia) گفته میشود، شروع بسیاری از آسیبهای چشمی است.
کاهش اکسیژنرسانی (Hypoxia)
هنگام خواب، جریان اکسیژن به چشم تا حدود ۷۰٪ کاهش مییابد، و لنز این افت را شدیدتر میکند.
نتیجه این کمبود اکسیژن شامل:
- قرمزی و درد چشم
- احساس سنگینی یا سوزش بعد از بیداری
- تاری دید صبحگاهی
- ورم (ادم) قرنیه
اگر این کار تکرار شود، باعث رشد عروق غیرطبیعی در قرنیه (Neovascularization) و کاهش شفافیت دائمی چشم خواهد شد.
افزایش خطر عفونتهای چشمی (خصوصاً کراتیت میکروبی)
یکی از جدیترین عوارض خوابیدن با لنز، عفونت قرنیه یا کراتیت میکروبی است.
هنگام خواب، حرارت و رطوبت سطح چشم افزایش مییابد و محیط مناسبی برای رشد باکتریها فراهم میشود. لنز مانند یک «فیلتر آلوده» عمل کرده و میتواند میکروبها را در سطح قرنیه نگه دارد.
شایعترین میکروبهای عامل عفونت:
- Pseudomonas aeruginosa
- Staphylococcus aureus
- Acanthamoeba (آمیب خطرناک قرنیه)
این عفونتها میتوانند در عرض ۴۸ ساعت منجر به زخم قرنیه و کاهش دائمی دید شوند.
آسیبهای سطحی قرنیه (خراش یا زخم)
در هنگام خواب، پلکها فشرده میشوند و لنز ممکن است روی سطح چشم حرکت اندکی داشته باشد یا تا شود.
این وضعیت باعث ایجاد سایش (abrasion) یا زخمهای نقطهای روی اپیتلیوم قرنیه میشود که زمینهساز عفونت بعدی است.
التهاب و تورم قرنیه (Corneal Edema)
به علت تجمع مایع در بافت قرنیه در اثر کمبود اکسیژن، ممکن است قرنیه متورم شود.
علائم:
- دید مهآلود
- بازتاب نور (هاله دور چراغها)
- احساس درد یا فشار در چشم
با تکرار این حالت، بافت قرنیه دچار تخریب تدریجی و حساسیت نوری مزمن میشود.
«چشم قرمز لنزی» (CLARE – Contact Lens Acute Red Eye)
خوابیدن با لنز ممکن است باعث واکنش التهابی بسیار سریع شود که به آن CLARE میگویند.
در این حالت، کاربر صبح با چشمی بسیار قرمز، دردناک و اشکریز از خواب بیدار میشود.
عامل اصلی این واکنش، تجمع باکتریهای تولیدکننده سموم (مثل پسیودوموناس) در سطح لنز است.
افزایش رسوبات روی لنز
در طول شب، اشک کمتر ترشح میشود و لنز خشکتر میماند. این شرایط موجب رسوبگیری پروتئین و چربی روی سطح لنز میشود که خود عامل تحریک، آلرژی و تاری دید است.
خطر بیشتر در افرادی با بیماریهای زمینهایها
افراد زیر در معرض خطر بسیار بالاتر هستند:
- دیابتیها
- افراد با خشکی چشم یا مصرف داروهای ضدحساسیت
- بیماران با ضعف سیستم ایمنی
- افرادی که از لنزهای سیلیکونی قدیمی استفاده میکنند
آیا لنزهای مخصوص خواب بیخطر هستند؟
لنزهایی با عنوان Extended Wear یا Overnight Lenses از جنس سیلیکونهای با اکسیژنرسانی بالا ساخته شدهاند.
اما حتی در مورد این لنزها نیز:
پزشکان توصیه میکنند فقط در موارد خاص، با نسخه پزشک و تحت معاینه منظم چشمی استفاده شوند.
کاربرد بیرویه و بدون تست تحمل چشمی، همچنان ممکن است منجر به عوارض شود.
نشانههای هشدار پس از خوابیدن با لنز
اگر بنا به هر دلیل با لنز خوابیدهاید، در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر فوراً لنز را خارج کرده و به چشمپزشک مراجعه کنید:
- درد یا احساس جسم خارجی
- قرمزی یا تورم
- ترشح چرکی یا اشک زیاد
- تاری دید یا لکه در دید مرکزی
- حساسیت به نور
راههای پیشگیری از آسیب قرنیه در اثر خواب با لنز
- همیشه پیش از خواب لنز را خارج کنید، حتی برای چُرت کوتاه.
- از لنزهای نرم و با اکسیژنرسانی بالا استفاده کنید.
- محلول و جالنزی را تمیز و تازه نگه دارید.
- در صورت نیاز به استفاده شبانه، حتما با نسخه چشمپزشک اقدام کنید.
- لنز را بیش از حد مجاز روزانه استفاده نکنید (معمولاً ۸ تا ۱۰ ساعت).
- در صورت سوزش، قرمزی یا تاری دید، فوراً استفاده را متوقف کنید.
جمعبندی
خوابیدن با لنز تماسی در اغلب موارد رفتاری پرخطر و غیربهداشتی است که میتواند به کاهش اکسیژن قرنیه، عفونتهای شدید، زخم یا حتی از دستدادن بینایی منجر شود.
حتی اگر تا به امروز مشکلی نداشتهاید، تکرار این عادت میتواند اثرات تجمعی و دیرهنگام بر سلامت چشم بگذارد.
قرنیه چشم بدون خوابیدن با لنز بهتر تنفس میکند، سالمتر میماند و بینایی شفافتری حفظ میکند.
توسط
نظر خودتو ثبت کن و در قرعه کشی دیالنز شرکت کن